چالش‌ها و آثار شناسایی شخصیت حقوقی برای محیط زیست

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی ، تهران ، ایران.

2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه تهران ، تهران، ایران

چکیده

دولت‌ها راه‌های مختلفی برای حفاظت از محیط ‌زیست اتخاذ کرده‌اند. یکی از نوین‌ترین راه‌هایی که در چند سال اخیر توسط برخی کشورها استفاده شده است، اعطای شخصیت حقوقی به برخی از اجزای محیط‌ زیست است. این رویکرد هنوز در نظام‌های بزرگ حقوقی پذیرفته نشده، اما می‌تواند راه مناسبی برای رسیدن به اهداف صیانتی دولت باشد. تحقیق حاضر در تلاش است تا از یک سو چالش‌ها و پیش‌روی این اقدام را بررسی و از سوی دیگر آثار شناسایی شخصیت حقوقی را ارزیابی کند تا بتواند در پاسخ دادن به این سؤال مهم یاری کند که آیا اعطای شخصیت حقوقی به محیط ‌زیست به سود جامعه و به‌ویژه محیط‌ زیست است یا خیر؟ چالش‌های عمده در راه اعطای شخصیت حقوقی به اجزای محیط ‌زیست را می‌توان چنین ارزیابی کرد: عدم وجود مبنای حقوقی قابل اتکا برای اعطای شخصیت حقوقی، تعارض با حاکمیت دولت و امکان استفاده از راه‌حل‌های سهل‌تر، مانند بهره‌گیری از سمن‌ها یا تعیین نماینده و متولی دولتی برای نظارت و حفاظت از محیط‌ زیست. در مقابل، آثار شناسایی این شخصیت حقوقی عبارت‌اند از اعطای حق دادخواهی بر اساس حقوق شخصی، دارا شدن نماینده برای اعمال این حقوق، ایجاد درآمد مستقیم برای محیط‌ زیست و لزوم حرکت دولت به‌سوی دولت سبز و رعایت حقوق شخص حقوقی محیط ‌زیست.




دولت‌ها راه‌های مختلفی برای حفاظت از محیط ‌زیست اتخاذ کرده‌اند. یکی از نوین‌ترین راه‌هایی که در چند سال اخیر توسط برخی کشورها استفاده شده است، اعطای شخصیت حقوقی به برخی از اجزای محیط‌ زیست است. این رویکرد هنوز در نظام‌های بزرگ حقوقی پذیرفته نشده، اما می‌تواند راه مناسبی برای رسیدن به اهداف صیانتی دولت باشد. تحقیق حاضر در تلاش است تا از یک سو چالش‌ها و پیش‌روی این اقدام را بررسی و از سوی دیگر آثار شناسایی شخصیت حقوقی را ارزیابی کند تا بتواند در پاسخ دادن به این سؤال مهم یاری کند که آیا اعطای شخصیت حقوقی به محیط ‌زیست به سود جامعه و به‌ویژه محیط‌ زیست است یا خیر؟ چالش‌های عمده در راه اعطای شخصیت حقوقی به اجزای محیط ‌زیست را می‌توان چنین ارزیابی کرد: عدم وجود مبنای حقوقی قابل اتکا برای اعطای شخصیت حقوقی، تعارض با حاکمیت دولت و امکان استفاده از راه‌حل‌های سهل‌تر، مانند بهره‌گیری از سمن‌ها یا تعیین نماینده و متولی دولتی برای نظارت و حفاظت از محیط‌ زیست. در مقابل، آثار شناسایی این شخصیت حقوقی عبارت‌اند از اعطای حق دادخواهی بر اساس حقوق شخصی، دارا شدن نماینده برای اعمال این حقوق، ایجاد درآمد مستقیم برای محیط‌ زیست و لزوم حرکت دولت به‌سوی دولت سبز و رعایت حقوق شخص حقوقی محیط ‌زیست.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


Abbasi-Sarmadi, Mehdi., Amani, Masoud., Gowharian, Mohammad Javad. (2018). “Breach of the Principle of Pacta Sunt Servanda under the Principle of Permanent Sovereignty over Natural Resources: Compensation or Reparations?”. Energy Law Studies, 4(1), pp. 183-210 (in Persian). 
Ahmadi, Fazl-Ahmad. (2024 [1403]). “The Right of State Sovereignty over Natural Resources from the Perspective of International Law”. Ghalib Journal, 13 (4) (in Persian). 
Anatoliy, V. Kostruba. (2017). “Methodological Basis of Legal Personality of the State (Civil Aspects)”. Journal of Legal, Ethical and Regulatory Issues, 20(Special 1), pp. 1-11.
Bahrini, Seyed Hossein., Amini, Farhad. (2000 [1379]). “The Role of Environmental NGOs in Achieving Public Participation for Environmental Protection in Iran”. Mohit Shenasi, 26(26), pp. 35-49 (in Persian). 
Bungenberg, Marc., Hobe, Stephan. (2015). Permanent Sovereignty over Natural Resources. Cham: Springer International Publishing.
Faghih Habibi, Ali. (2022). “A Sociological Study of the Role of NGOs in Developing the Right to Environment”. Cultural Research Society, 13(2), pp. 65-87 (in Persian). 
Faryadi, Masoud. (2024 [1403]). “Regulatory Challenges of the Environmental Protection Organization in Ensuring Proper Implementation of the Clean Air Law”. Administrative Law, 11(37), pp. 9-32 (in Persian). 
Flour, Jacques., Aubert, Luc., Jeansavaux, Eric. (2003). Les obligations, Le fait juridique. Paris: Armand Collin.
Hashemi, Seyed Hossein., Salari, Saeed. (2023 [1402]). “Rights and Duties of the Ruler Toward People Considering Citizen Rights Components”. Government and Law, 4(1), pp. 85-110 (in Persian).
Hickey, James E. Jr. (1997). “The Source of International Legal Personality in the 21st Century”. Hofstra Law and Policy Symposium, 2, pp. 1-18.
John Dewey. (1926). “The Historic Background of Corporate Legal Personality”. Yale Law Journal, 35(6), pp. 655-673.
Katouzian, Naser. (2004). Foundations of Public Law / Mabani-ye Hoquq-e Omumi. Tehran: Mizan (in Persian). 
Mansourkhani, Saeideh., Mirabbasi, Seyed Bagher., Asgharkhani, Abou Mohammad. (2018 [1397]). “The Nature and Content of the Right to Environment”. Political Sociology of Iran, 1(4), pp. 310-330 (in Persian). 
Mohsen, Abdollahi., Faryadi, Masoud. (2010 [1389]). “Legal Challenges of Iran’s Environmental Protection Organization. Environmental Sciences, 7(4), pp. 143-179 (in Persian). 
Mohseni, Hasan. (2017 [1396]). “The Principle of Access to Justice and the Right of Government Claim”. Quarterly Journal of Private Law Studies, 47(3), pp. 531-550 (in Persian). 
Nakhai-Pour, Ghasem., Saeidi, Mohammad Ali. (2019). “Rational Credibility in Analyzing the Basis of Legal Personality”. Amoozeh-haye Feqh-e Madani, 11(19), pp. 61-90 (in Persian). 
Nikkhah, Vahid., Vijeh, Mohammad Reza., Ramazani Ghavam Abadi, Mohammad Hossein. (2016 [1395]). “Legal Analysis of State-Environment Relations in Transition to a Green State”. Environmental Sciences Quarterly, 14(3), pp. 147-158 (in Persian) 
Novelli, Claudio., Bongiovanni, Giorgio., Sartor, Giovanni. (2022). “A Conceptual Framework for Legal Personality and Its Application to AI”. Jurisprudence, 13(2), pp. 194-219.
Pereira, Ricardo., Gough, Orla. (2013). “Permanent Sovereignty over Natural Resources in the 21st Century: Natural Resources Governance and the Right to Self-Determination of Indigenous Peoples under International Law”. Melbourne Journal of International Law, 14, pp. 451-495.
Rafati-Panah Mehrabadi, Mehdi. (2023 [1402]). “The State and Environmental NGOs in Contemporary Iran”. 16(1), pp. 37-65 (in Persian). 
Shariq, Zahra Sadat., Reza Zadeh, Hossein. (2021 [1400]). “Granting Legal Personality to Elements of Nature in the Light of Sustainable Development”. Journal of Environmental Science and Technology, 23(12), pp. 93-106 (in Persian). 
Shateri, Parvaneh., Salehi, Sadegh., Mohseni, Reza Ali., Sharifi, Mansour. (2021 [1400]). “Environmental NGOs and Methods of Member Participation: A Case Study of Tehran Environmental NGOs Using Grounded Theory Approach”. Applied Sociology, 32(2), pp. 91-128 (in Persian). 
Shelton, Dinah. (2015). “Nature as a Legal Person. VertigO - la revue électronique en sciences de l'environnement”, 22, pp. 1-19.
Shiroi, Abdolhossein., Farhan Jam, Mahsa. (2018 [1397]). “Dual Pricing of Energy in the World Trade Organization with Emphasis on the Principle of Permanent Sovereignty of States over Natural Resources”. Energy Law Studies, 4(2), pp. 461-491 (in Persian). 
Ziaipour, Komil., Hanjani, Seyed Ali., Mohabi, Mohsen. (2023 [1402]). “Evolution of the Concept of Permanent Sovereignty of States over Natural Resources in International Documents and Regulations”. Talaee Hoquq, 9(1), pp. 317-338 (in Persian). 
Ziemianin, Karolina. (2021). “Civil Legal Personality of Artificial Intelligence: Future or Utopia?”. Internet Policy Review, 10(2), pp. 1-22.