واکاوی امکان اعتراض به آراء قطعی خلاف شرع بیّن و تفاوت آن با آراء قطعی خلاف بیّن شرع

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه حقوق خصوصی، واحد بین‌الملل قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران.

2 استادیار گروه حقوق، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران.

چکیده

در حال حاضر در نظام حقوقی ایران، ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 در روند رسیدگی قضایی، به عنوان روش‌ فوق‌العاده اعتراض به آراء صادره خلاف شرع بیّن در نظر گرفته شده است و جزو اختیارات ویژه مقامات عالی‌رتبه قضایی جهت نظارت بر آراء مراجع قضایی و تطبیق آراء صادره با احکام شرعی است. با این حال آنچه اساساً محل تأمل است، آن است که قانونگذار در مقرره مذکور با تقدم کلمه شرع برکلمه بیّن، عبارت «خلاف بیّن شرع» را به «خلاف شرع بیّن» تغییر داده است. برخی از حقوقدانان معتقدند ظاهراً بین این دو عبارت تفاوتی نباید باشد، اما به نظر می‌رسد این­گونه نیست؛ چراکه وضع هر قانونی فلسفه‌ای دارد و در این خصوص نیز تفاوت وجود دارد که قانونگذار اقدام به تغییر و جابه­جایی عبارت خلاف شرع بیّن کرده است. از همین­رو مقاله حاضر با روش توصیفی و تحلیلی به دنبال بررسی دقیق‌تر موضوع مذکور بوده است. نگارنده به این نتیجه دست یافته است که  برخلاف حکم ماده ١٨ سابق در زمینه تشخیص خلاف بیّن شرع بودن حکم صادره، در ماده 477 عبارت در صورت خلاف شرع بیّن بودن، به این منظور نوشته شده که کسی نتواند با نظر رئیس قوه قضاییه در امر خلاف شرع بودن محاجّه کند. توضیح اینکه خلاف بیّن شرع بودن نیاز به استدلال دارد که امری «خلاف بیّن شرع» است. درحالی‌که «خلاف شرع بیّن» نیاز به استدلال ندارد، بلکه نیاز به اظهارنظر فقهی دارد و فتاوای فقهی استدلال‌پذیر نیستند، بلکه تشخیص فقیه است از احکام مبنا و لذا به نظر می‌رسد ذکر این عبارت در متن ماده با توجه و دقت صورت گرفته است. 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


Alizadeh Tabatabaei, Seyed Mahmoud. (2015). "The Necessity of Revising Article 477 of the Criminal Procedure Code"Shargh Newspaper, Monday, August 3, 2015, No. 2362, Front Page. Retrieved from Magiran https://www.magiran.com/article/3201975 (in Persian).
Jabbari, Mostafa. (2008). "Fatwa or Law? A Look at Article 167 of the Constitution", Journal of Law, Faculty of Law and Political Science, 38(3), pp. 127-137 (in Persian).
Jafari Langroudi, Mohammad Jafar. (2008). Legal Terminology. 19th Edition. Tehran: Ganj-e Danesh Publications (in Persian).
Jamali Sarabi, Mojtaba. (2018). Resumption of Trial with the Approval of the Chief of Study of the restoration of special proceedings based on the legal powers of the Chief of the Judiciary and its legal evolution in the Iranian judicial system Judiciary. Master's Thesis in Private Law, Razi University (in Persian).
Hajipour, Nosratollah. (2004). The Compliance of Laws with Sharia in Iran’s Legislative System. 1st Edition. Tehran: Islamic Revolution Documents Center (in Persian).
Hassanzadeh, Jahanbakhsh. (2018). Study of the restoration of special proceedings based on the legal powers of the Chief of the Judiciary and its legal evolution in the Iranian judicial system. PhD thesis in Jurisprudence and Private Law. Kharazmi University (in Persian).
Heydari, Leila. (2016). Retrial (extraordinary methods) for criminal verdicts with a comparative perspective. Master's thesis in Criminal Law and Criminology, Islamic Azad University. Central Tehran Branch (in Persian).
Zeraat, Abbas. (2004). Civil Procedure Code in the Iranian Legal System. First Edition. Tehran: Third Edition Publications (in Persian).
Saffari, Alireza. (2019). The legitimacy of retrial and its conflict with the necessity of ending hostilities, Jurisprudential-legal study of Article 477 of the Code of Criminal Procedure. Master's thesis. Imam Khomeini International University (in Persian).
Soori Laki, Sajjad. (2017). Legal Basis of Retrial in Accordance with Article 477 of the Criminal Procedure Code of 2013. Master's Thesis in Criminal Law and Criminology, Islamic Azad University. Shahr-e-Quds Branch (in Persian).
Kia, Seyyed Hossam al-Din. (2016). The role and position of the head of the judiciary in reviewing and overturning decisions. Master's thesis in private law, Semnan University (in Persian).
Mahmoudi, Javad. (n.d.). "Legal Challenges of Article 170 of the Constitution of the Islamic Republic of Iran", Davar Law Journal, Vol. *, No. * (in Persian).
Malmir, Mahmoud. (2005). Restoration of Extraordinary Proceedings. Monthly No. 54 (in Persian).
Moradi, Farhad. (2017). Extraordinary Appeal of Civil Judgments. Bi-Quarterly Journal of Private Law Research, Adalat, Year 4, Issue 8 (in Persian).
Hashemi Nik, Pouran. (2017). Resumption of legal proceedings in legal cases in the Supreme Court according to Article 477 of the Criminal Procedure Code approved in 2013. Master's thesis in Private Law, Islamic Azad University, Bandar Abbas Branch (in Persian).
Nouri Nayiri, Hokamali. (2016). Legal Challenges of the Recognition of Sharia Interpretation by the Chief of the Judiciary in Reconsidering the Decisions of Law Courts. Master's Thesis. Islamic Azad University, Germi Branch (in Persian).