چکیده: مسئلهی ثبات و تغییر در احکام، یکی از گرههای معرفتی فقه معاصر است. هدف این پژوهش بازخوانی مسئله بر پایهٔ تفکیک دو سطح «مقامِ جعل» و «مقامِ فعلیت» و تبیین نقش «ابهام مفهومی» در تلقیها و تعارضهای ظاهری است. پرسش اصلی این است که چگونه میتوان همزمان وفاداری به ثوابت شریعت را حفظ کرد و به تغییرات زمانمند و مکانمند پاسخ معتبر داد؟ روش پژوهش تحلیلی–مفهومی است. با واکاوی متون اصول فقه و فقهی و روایی و بهرهگیری از ادبیات فلسفهی زبان دربارهی ابهام، تفکیک این دو سطح روشن میشود. یافتهها نشان میدهد ثبات در مقامِ جعل با تغییر در مقامِ فعلیت ناسازگار نیست، زیرا فعلیت حکم تابع تحقق موضوع و قیود عرفی، زمانی–مکانی و عناوین عارضی است. بر این مبنا «الگوی دوسطحی» مقاله شبکهی عوامل مؤثر بر فعلیت (عناوین ثانوی، تزاحم، تغییر موضوع، عرف و زمانومکان، احکام حکومتی و مقاصد) را سامان میدهد و از خلط مفهوم/مصداق پیشگیری میکند. نوآوری مقاله پیوند دادن تفکیک جعل/فعلیت با نظریهی ابهام و استخراج پیامدهای حقوقی برای تقنین، قضا و تنظیمگری است. این چارچوب میتواند به اجتهاد پویا و تصمیمسازی حقوقی کمک کند.
عبدالله پور, اکرم . (1405). بازخوانی ثبات و تغییر در احکام شرعی در پرتو مقام جعل، فعلیت و ابهام. دوفصلنامه علمی دانش حقوق مدنی, (), -. doi: 10.30473/clk.2025.74416.3382
MLA
عبدالله پور, اکرم . "بازخوانی ثبات و تغییر در احکام شرعی در پرتو مقام جعل، فعلیت و ابهام", دوفصلنامه علمی دانش حقوق مدنی, , , 1405, -. doi: 10.30473/clk.2025.74416.3382
HARVARD
عبدالله پور, اکرم. (1405). 'بازخوانی ثبات و تغییر در احکام شرعی در پرتو مقام جعل، فعلیت و ابهام', دوفصلنامه علمی دانش حقوق مدنی, (), pp. -. doi: 10.30473/clk.2025.74416.3382
CHICAGO
اکرم عبدالله پور, "بازخوانی ثبات و تغییر در احکام شرعی در پرتو مقام جعل، فعلیت و ابهام," دوفصلنامه علمی دانش حقوق مدنی, (1405): -, doi: 10.30473/clk.2025.74416.3382
VANCOUVER
عبدالله پور, اکرم. بازخوانی ثبات و تغییر در احکام شرعی در پرتو مقام جعل، فعلیت و ابهام. دوفصلنامه علمی دانش حقوق مدنی, 1405; (): -. doi: 10.30473/clk.2025.74416.3382
)