دانشگاه پیام نور دوفصلنامه علمی دانش حقوق مدنی 2322-1712 15 بهار و تابستان 1405 (پیاپی 29) 2026 09 11 Challenges and Effects of Recognizing Legal Personality for the Environment چالش‌ها و آثار شناسایی شخصیت حقوقی برای محیط زیست 31 42 13393 10.30473/clk.2026.75592.3410 FA حسین شفیعی فینی استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی ، تهران ، ایران. مهدی هادی دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه تهران ، تهران، ایران 0009-0008-6933-5833 Journal Article 2025 08 27 States have adopted various approaches to protect the environment. One of the most novel methods used in recent years by some countries is granting legal personality to certain components of the environment. This approach has not yet been widely accepted in major legal systems, but it can serve as an effective means for achieving governmental conservation objectives. The present study seeks, on the one hand, to examine the challenges facing this initiative, and on the other hand, to evaluate the effects of recognizing legal personality, in order to address the important question of whether granting legal personality to the environment benefits society, and specifically the environment itself. The major challenges in granting legal personality to environmental components include the absence of a reliable legal basis for granting legal personality, conflicts with state sovereignty, and the possibility of employing easier alternatives, such as using NGOs or appointing governmental representatives and trustees for environmental supervision and protection. Conversely, the effects of recognizing such legal personality can be assessed as granting the right to claim legal remedies based on personal rights, having representatives to exercise these rights, generating direct income for the environment, and compelling the government to move toward a green state while respecting the rights of the environment as a legal entity. دولت‌ها راه‌های مختلفی برای حفاظت از محیط ‌زیست اتخاذ کرده‌اند. یکی از نوین‌ترین راه‌هایی که در چند سال اخیر توسط برخی کشورها استفاده شده است، اعطای شخصیت حقوقی به برخی از اجزای محیط‌ زیست است. این رویکرد هنوز در نظام‌های بزرگ حقوقی پذیرفته نشده، اما می‌تواند راه مناسبی برای رسیدن به اهداف صیانتی دولت باشد. تحقیق حاضر در تلاش است تا از یک سو چالش‌ها و پیش‌روی این اقدام را بررسی و از سوی دیگر آثار شناسایی شخصیت حقوقی را ارزیابی کند تا بتواند در پاسخ دادن به این سؤال مهم یاری کند که آیا اعطای شخصیت حقوقی به محیط ‌زیست به سود جامعه و به‌ویژه محیط‌ زیست است یا خیر؟ چالش‌های عمده در راه اعطای شخصیت حقوقی به اجزای محیط ‌زیست را می‌توان چنین ارزیابی کرد: عدم وجود مبنای حقوقی قابل اتکا برای اعطای شخصیت حقوقی، تعارض با حاکمیت دولت و امکان استفاده از راه‌حل‌های سهل‌تر، مانند بهره‌گیری از سمن‌ها یا تعیین نماینده و متولی دولتی برای نظارت و حفاظت از محیط‌ زیست. در مقابل، آثار شناسایی این شخصیت حقوقی عبارت‌اند از اعطای حق دادخواهی بر اساس حقوق شخصی، دارا شدن نماینده برای اعمال این حقوق، ایجاد درآمد مستقیم برای محیط‌ زیست و لزوم حرکت دولت به‌سوی دولت سبز و رعایت حقوق شخص حقوقی محیط ‌زیست.<br /><br /><br /><br /><br />دولت‌ها راه‌های مختلفی برای حفاظت از محیط ‌زیست اتخاذ کرده‌اند. یکی از نوین‌ترین راه‌هایی که در چند سال اخیر توسط برخی کشورها استفاده شده است، اعطای شخصیت حقوقی به برخی از اجزای محیط‌ زیست است. این رویکرد هنوز در نظام‌های بزرگ حقوقی پذیرفته نشده، اما می‌تواند راه مناسبی برای رسیدن به اهداف صیانتی دولت باشد. تحقیق حاضر در تلاش است تا از یک سو چالش‌ها و پیش‌روی این اقدام را بررسی و از سوی دیگر آثار شناسایی شخصیت حقوقی را ارزیابی کند تا بتواند در پاسخ دادن به این سؤال مهم یاری کند که آیا اعطای شخصیت حقوقی به محیط ‌زیست به سود جامعه و به‌ویژه محیط‌ زیست است یا خیر؟ چالش‌های عمده در راه اعطای شخصیت حقوقی به اجزای محیط ‌زیست را می‌توان چنین ارزیابی کرد: عدم وجود مبنای حقوقی قابل اتکا برای اعطای شخصیت حقوقی، تعارض با حاکمیت دولت و امکان استفاده از راه‌حل‌های سهل‌تر، مانند بهره‌گیری از سمن‌ها یا تعیین نماینده و متولی دولتی برای نظارت و حفاظت از محیط‌ زیست. در مقابل، آثار شناسایی این شخصیت حقوقی عبارت‌اند از اعطای حق دادخواهی بر اساس حقوق شخصی، دارا شدن نماینده برای اعمال این حقوق، ایجاد درآمد مستقیم برای محیط‌ زیست و لزوم حرکت دولت به‌سوی دولت سبز و رعایت حقوق شخص حقوقی محیط ‌زیست. https://clk.journals.pnu.ac.ir/article_13393_00c314330f013c6c1af6d0d1bfb1846b.pdf