دانشگاه پیام نور دوفصلنامه علمی دانش حقوق مدنی 2322-1712 14 پاییز و زمستان 1404 (پیاپی 28) 2026 02 20 The Requirements of Intellectual Property Rights for Big Data Generated within the Internet of Things Ecosystem بایسته‌های حقوق مالکیت فکری در حوزه کلان‌داده‌های ناشی از اکوسیستم «اینترنت اشیا» 175 194 13065 10.30473/clk.2026.76021.3419 FA عمید محمدی استادیار حقوق خصوصی، گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه جهرم، جهرم، ایران. Journal Article 2025 10 02 The emerging paradigm of the "Internet of Things" (IoT), by ‎establishing an integrated network of physical objects equipped with ‎advanced sensors, data processors, and communication ‎infrastructures, has fundamentally dissolved the boundaries between ‎the physical and digital environments, thereby generating data of ‎unprecedented volume, variety, and velocity, commonly referred to ‎as "big data." This study, focusing on an analysis of the supportive ‎frameworks of intellectual property law within the IoT ecosystem, ‎seeks to investigate the central question of how a legal status for the ‎protection of big data generated in this domain can be defined within ‎the confines of the intellectual property system. Adopting a ‎descriptive-analytical approach and evaluating the capacities of ‎classical intellectual property institutions—including copyright, the ‎patent system, and the protection of trade secrets—this article argues ‎that these mechanisms cover only limited facets of the complex ‎reality of the IoT and face fundamental substantive challenges when ‎confronted with the unique nature of big data, particularly its lack of ‎originality for copyright, absence of a novelty requirement for ‎patentability, and the difficulties in fulfilling the condition of ‎confidentiality for trade secrets. The findings of this research indicate ‎that the inherent inadequacy of these legal institutions in adapting to ‎the intrinsic characteristics of big data inevitably compels legislators ‎and jurists to create independent theoretical frameworks and design ‎novel protective mechanisms capable of providing a fitting response ‎to the unprecedented legal questions of this field.‎ پارادایم نوظهور «اینترنت اشیا» با ایجاد شبکه‌ای یکپارچه از اجسام فیزیکی مجهز به حسگرهای پیشرفته، پردازشگرهای داده و زیرساخت‌های ارتباطی، مرزهای محیط واقعی و دیجیتال را درنوردیده و داده‌هایی با حجم، تنوع و سرعت بی‌سابقه موسوم به «کلان‌داده‌ها» تولید می‌نماید. پژوهش حاضر با تمرکز بر تحلیل چارچوب‌های حمایتی حقوق مالکیت فکری در اکوسیستم اینترنت اشیا، درصدد واکاوی این پرسش اساسی است که چگونه می‌توان در محدوده نظام مالکیت فکری، جایگاهی حقوقی برای حمایت از کلان‌داده‌های تولیدشده در این فضا تعریف کرد. با اتخاذ رویکردی توصیفی-تحلیلی و با ارزیابی ظرفیت‌های نهادهای کلاسیک مالکیت فکری از جمله کپی‌رایت، نظام حق اختراع و حمایت از اسرار تجاری، این مقاله استدلال می‌نماید که این مکانیسم‌ها، تنها وجوه محدودی از واقعیت پیچیده اینترنت اشیا را پوشش داده و در مواجهه با ماهیت منحصربه‌فرد کلان‌داده‌های حاصله از آنها که از حیث فقدان اصالت اثر، نبود شرط نوآوری و دشواری در تحقق شرط محرمانگی، با چالش‌های ماهوی بنیادینی روبه­رو هستند. یافته‌های این تحقیق حاکی از آن است که نارسایی ذاتی این نهادهای حقوقی در تطبیق با ویژگی‌های ذاتی کلان‌داده‌ها، تقنین‌گذاران و حقوقدانان را ناگزیر از خلق چارچوب‌های نظری مستقل و طراحی سازوکارهای‌های حمایتی نوین می‌سازد که بتواند پاسخی درخور به مسائل حقوقی بی‌پیشینه این عرصه باشد. https://clk.journals.pnu.ac.ir/article_13065_1600e30494f32f02dbdded6cfe7748e3.pdf