دانشگاه پیام نور دوفصلنامه علمی دانش حقوق مدنی 2322-1712 14 پاییز و زمستان 1404 (پیاپی 28) 2026 02 20 Analyzing Possibility of Appealing Final Judgments Explicitiy Contrary to Sharia (Khilaf-e Bayyen-e Shar‘) and Its Distinction from Final Judgments Contrary to Explicit Sharia (Khilaf-e Shar‘-e Bayyen) واکاوی امکان اعتراض به آراء قطعی خلاف شرع بیّن و تفاوت آن با آراء قطعی خلاف بیّن شرع 99 114 12942 10.30473/clk.2025.75378.3406 FA محسن حسینی پناه دانشجوی دکتری، گروه حقوق خصوصی، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران. سارا ادیبی سده استادیار گروه حقوق، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران. بهروز مجدزاده خاندانی استادیار گروه حقوق، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران. Journal Article 2025 08 05 Currently, in the Iranian legal system Article 477 of the Criminal Procedure Code of 1392 is considered an extraordinary method of protesting against decisions issued that are clearly contrary to Islamic law in the judicial process and is part of the special powers of high-ranking judicial authorities to monitor the decisions of judicial authorities and to comply with Islamic law. However, what is fundamentally a matter of reflection is that the legislator has changed the phrase "contrary to Islamic law" to "contrary to Islamic law" in the aforementioned regulation, giving precedence to the word "Islam" over the word "Islamic law" Some jurists believe that there should be no difference between these two phrases; but it seems that this is not the case; because the establishment of every law has a philosophy, and in this regard, there is also a difference that the legislator has changed and relocated the phrase "Islamic law". Therefore, the present article has sought to examine the aforementioned issue more closely using a descriptive and analytical method. The author has come to the conclusion that, contrary to the previous provision of Article 18 regarding the determination of whether a ruling is clearly contrary to Sharia, the phrase “in the event of being clearly contrary to Sharia” in Article 477 is written with the purpose of preventing anyone from arguing with the opinion of the head of the judiciary regarding the matter of being clearly contrary to Sharia. در حال حاضر در نظام حقوقی ایران، ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 در روند رسیدگی قضایی، به عنوان روش‌ فوق‌العاده اعتراض به آراء صادره خلاف شرع بیّن در نظر گرفته شده است و جزو اختیارات ویژه مقامات عالی‌رتبه قضایی جهت نظارت بر آراء مراجع قضایی و تطبیق آراء صادره با احکام شرعی است. با این حال آنچه اساساً محل تأمل است، آن است که قانونگذار در مقرره مذکور با تقدم کلمه شرع برکلمه بیّن، عبارت «خلاف بیّن شرع» را به «خلاف شرع بیّن» تغییر داده است. برخی از حقوقدانان معتقدند ظاهراً بین این دو عبارت تفاوتی نباید باشد، اما به نظر می‌رسد این­گونه نیست؛ چراکه وضع هر قانونی فلسفه‌ای دارد و در این خصوص نیز تفاوت وجود دارد که قانونگذار اقدام به تغییر و جابه­جایی عبارت خلاف شرع بیّن کرده است. از همین­رو مقاله حاضر با روش توصیفی و تحلیلی به دنبال بررسی دقیق‌تر موضوع مذکور بوده است. نگارنده به این نتیجه دست یافته است که  برخلاف حکم ماده ١٨ سابق در زمینه تشخیص خلاف بیّن شرع بودن حکم صادره، در ماده 477 عبارت در صورت خلاف شرع بیّن بودن، به این منظور نوشته شده که کسی نتواند با نظر رئیس قوه قضاییه در امر خلاف شرع بودن محاجّه کند. توضیح اینکه خلاف بیّن شرع بودن نیاز به استدلال دارد که امری «خلاف بیّن شرع» است. درحالی‌که «خلاف شرع بیّن» نیاز به استدلال ندارد، بلکه نیاز به اظهارنظر فقهی دارد و فتاوای فقهی استدلال‌پذیر نیستند، بلکه تشخیص فقیه است از احکام مبنا و لذا به نظر می‌رسد ذکر این عبارت در متن ماده با توجه و دقت صورت گرفته است.  https://clk.journals.pnu.ac.ir/article_12942_a65adbeeac7a9988a4db7a9d7c05c77d.pdf