دانشگاه پیام نور دوفصلنامه علمی دانش حقوق مدنی 2322-1712 15 بهار و تابستان 1405 (پیاپی 29) 2026 09 11 Balancing Innovation and Human Rights: Legal and Ethical Challenges of Applying Artificial Intelligence in the Criminal Justice System تعادل نوآوری و حقوق بشر: چالش‌های حقوقی و اخلاقی کاربرد هوش مصنوعی در نظام عدالت کیفری 43 64 12831 10.30473/clk.2026.76051.3420 FA فاطمه اصحابی استادیار گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران. علی صادقی نژاد کارشناس ارشد جزا و جرم‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران. Journal Article 2025 10 06 The rapid growth of the use of artificial intelligence (AI) in the legal and judicial fields has presented legal systems with the challenge of utilizing this technology while simultaneously ensuring the rights of individuals. The criminal justice system, as one of the sensitive areas, requires a balance between technological innovations and observance of human rights principles. This study, using a descriptive-analytical method, seeks to answer the question of what challenges exist in order to balance technology and human rights to achieve justice in the criminal field. The findings show that the use of artificial intelligence systems, as a symbol of innovation and efficiency, requires maintaining a balance between reliance on algorithmic data and observance of transparency, human oversight, and human rights principles. In Iran, documents such as the National Document on Artificial Intelligence (approved in 1403), the Seventh Development Plan Law (approved in 1403), the Executive Regulation on the Use of New Technologies in Judicial Processes (approved in 1404), and the Guidelines for Smartening and Electronicizing Judicial Processes and Cases (approved in 1403) provide a framework for the responsible use of AI. However, the lack of precise enforcement mechanisms and transparency standards increases the risk of violations of fundamental rights such as privacy, the principle of innocence, and the prohibition of discrimination. رشد شتابان استفاده از هوش مصنوعی (AI) در حوزه‌های حقوقی و قضایی، نظام‌های حقوقی را با چالش بهره‌گیری از این فناوری و همزمان تضمین حقوق افراد مواجه کرده است. نظام عدالت کیفری به‌عنوان یکی از حوزه‌های حساس، نیازمند تعادل بین نوآوری‌های فناورانه و رعایت اصول حقوق بشر است. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی، در پی پاسخ به این پرسش است که به منظور تعادل بین فناوری و حقوق بشر برای تحقق عدالت در عرصه کیفری چه چالش­هایی وجود دارد. یافته‌ها نشان می‌دهند که استفاده از سیستم‌های هوش مصنوعی، به‌عنوان نماد نوآوری و کارایی، نیازمند حفظ تعادل بین اتکا به داده‌های الگوریتمی و رعایت شفافیت، نظارت انسانی و اصول حقوق بشر است. در ایران، اسنادی نظیر سند ملی هوش مصنوعی (مصوب ۱۴۰۳)، قانون برنامه هفتم توسعه (مصوب 1403)، آیین‌نامه اجرایی نحوه استفاده از فناوری‌های نوین در فرایندهای قضایی (مصوب ۱۴۰۴)، و دستورالعمل هوشمندسازی و الکترونیکی شدن فرایندها و پرونده‌های قضایی (مصوب ۱۴۰۳) چارچوبی برای استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی فراهم می‌کنند. با این حال، فقدان مکانیزم‌های اجرایی دقیق و استانداردهای شفافیت، خطر نقض حقوق بنیادین مانند حریم خصوصی، اصل برائت، و منع تبعیض را افزایش می‌دهد. https://clk.journals.pnu.ac.ir/article_12831_8c1ccd8c060d3c8f66897637abfa6b3a.pdf