دانشگاه پیام نور دوفصلنامه علمی دانش حقوق مدنی 2322-1712 14 پاییز و زمستان 1404 (پیاپی 28) 2026 02 20 The Principles Governing the Validity of Contracts Concluded by Artificial Intelligence in Iranian and British Law اصول حاکم بر اعتبار قراردادهای منعقدشده توسط هوش مصنوعی در حقوق ایران و انگلیس 15 40 12658 10.30473/clk.2025.72951.3307 FA زینب تاجیک قلعه گروه حقوق خصوصی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. محمد بهمنی گروه حقوق خصوصی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. محمدعلی معیرمحمدی گروه فقه و حقوق، واحد علوم تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2024 12 02 The current research, using the qualitative method and descriptive analytical method, aims to conduct a comparative study and answer the question that the contracts concluded by artificial intelligence under what conditions and based on what principles of validity in the field of law in the two legal systems of Iran and England Are they entitled? The findings of this research show that in both legal systems under review, the validity of contracts concluded by artificial is not denied just because it was exchanged in the form of electronic communication, and considering that the contracts concluded by artificial intelligence in The category of concluded contracts is computer-based and is considered an advanced type of smart electronic contracts, which in both Iranian and English legal systems, the provisions of the "Electronic Commerce Law" and the provisions of the Convention on the use of electronic communications in concluding contracts The international convention known as "UNCITRAL" applies to them, Therefore, the laws governing smart electronic contracts can be extended to contracts concluded by artificial intelligence, of course, provided that in the English legal system, the requirements of the common law for the formation of a contract are met, which includes "the intention of the parties to create legal relations". Existence of agreement" and "definiteness and completeness of agreement" and in Iran's legal system, proof of contract or lack of proof, demand and acceptance as well as the consequential and obligatory effects in the field of Imami jurisprudence and subject law are important and mandatory. پژوهش حاضر با کاربست شیوه کیفی و روش تحلیلی - توصیفی، در صدد انجام مطالعه‌ای تطبیقی و پاسخ به این سؤال است که قراردادهای منعقدشده توسط هوش مصنوعی تحت چه شرایط و مبتنی بر چه اصولی از اعتبار در عرصه حقوق در دو نظام حقوقی ایران و انگلیس برخوردار هستند؟ یافته‌های این پژوهش مبیّن آن است که در هر دو نظام حقوقی مورد بررسی، اعتبار قراردادهای منعقدشده توسط هوش مصنوعی، تنها به این دلیل که به شکل ارتباط الکترونیکی مبادله شده است، مورد انکار نیست و با توجه به آنکه قراردادهای منعقدشده توسط هوش‌ مصنوعی در زمره قراردادهای منعقدشدۀ مبتنی بر رایانه است و نوع پیشرفته از قراردادهای الکترونیکی هوشمند تلقی می‌گردد که در هر دو نظام حقوقی ایران و انگلیس، مفاد «قانون تجارت الکترونیکی» و مفاد کنوانسیون راجع به استفاده از ارتباطات الکترونیکی در انعقاد قراردادهای بین­المللی موسوم به «آنسیترال» در خصوص آنها اعمال می‌شود، بنابراین قوانین حاکم بر قراردادهای الکترونیکی هوشمند را می‌توان بر قراردادهای منعقدشده توسط هوش مصنوعی تعمیم داد، البته مشروط بر اینکه در نظام حقوقی انگلیس، الزامات قانون عرفی برای تشکیل قرارداد رعایت شود که مشتمل است بر «قصد ایجاد روابط حقوقی از سوی طرفین»، «وجود توافق» و «قطعی و کامل بودن توافق» و در نظام حقوقی ایران، اثبات عقد یا عدم اثبات آن، ایجاب و قبول و نیز آثار وضعی و تکلیفی مترتب بر آن در گستره فقه امامیه و حقوق موضوعه حائز اهمیت و الزام است. https://clk.journals.pnu.ac.ir/article_12658_cf7b468dd456364f94a1810d0415a7cb.pdf