دانشگاه پیام نور دوفصلنامه علمی دانش حقوق مدنی 2322-1712 14 بهار و تابستان 1404 (پیاپی 27) 2025 08 23 Recognizing the Right to Data Portability as a Safeguard against the Abuse of Market Power by Dominant Digital Platforms (With a Focus on the EU GDPR and Iran’s Draft Bill on Data and Personal Information Protection) ضرورت شناسایی حق انتقال اطلاعات شخصی و مقابله با سوءاستفاده سکوها از موقعیت مسلط (با تکیه‌بر مقررات عمومی اتحادیه اروپا و طرح حمایت از داده‌ها و حفاظت از اطلاعات شخصی در ایران) 191 206 12289 10.30473/clk.2025.75025.3395 FA صنم رحمانپور گروه حقوق خصوصی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. اسماعیل عباسی گروه حقوق خصوصی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. محمدحسین عرفان منش گروه حقوق خصوصی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2025 07 01 This research seeks to analyze the features of digital platforms' dominance rooted in control over personal data and to assess the manifestations of such dominance, particularly through practices of refusal to deal. It further examines the imperative of data transfer between platforms—viewed as an essential facility necessary to maintain competitive market dynamics—and explores the correlation between the recognition of the right to data portability and the prevention of abusive conduct by dominant platforms. To pursue this aim, the study adopts a qualitative methodology, relying on documentary (library-based) sources and an analytical-descriptive framework. The analysis includes a comparative legal examination of Iranian and European Union legal systems, complemented by a review of relevant judicial decisions. The core of the discussion focuses on the legal necessity of establishing the right to transfer user data and its role in curbing the abuse of dominant positions within digital markets. The findings reveal that personal data constitutes a substantial source of competitive advantage and may serve as an essential facility in platform-based competition. When major platforms possess extensive datasets and deny access to smaller competitors, such conduct can amount to a refusal to deal and represent an abuse of dominance. Promoting fair competition thus requires ensuring that small and medium-sized platforms are granted meaningful access to user data, reinforcing the legal and economic significance of recognizing data portability rights. هدف از پژوهش حاضر بررسی شاخصه‌های موقعیت مسلط سکوها مبتنی بر اطلاعات و سوءاستفاده سکوها از این موقعیت مسلط در قالب امتناع از معامله و بررسی ضرورت انتقال اطلاعات (به‌عنوان امکانات ضروری رقابت) میان سکوها از یک‌سو و ارتباط شناسایی حق انتقال اطلاعات با جلوگیری از سوءاستفاده سکوهای بزرگ از موقعیت مسلط از سوی دیگر است. برای نیل به این هدف پژوهش حاضر با کاربست شیوه کیفی مبتنی بر گردآوری اطلاعات از منابع کتابخانـه­ای )اسنادی) و روش تحلیلی – توصیفی، در قالب انجام مطالعه­ای تطبیقی میان حقوق ایران و اتحادیه اروپا و بررسی برخی آرای قضایی، ضرورت شناسایی حق انتقال اطلاعات کاربران و ارتباط آن با مقابله با سوءاستفاده سکوهای بزرگ از موقعیت مسلط را مورد بحث قرار داده ­است. یافته­های این مطالعه حاکی از آن است که اطلاعات شخصی واجد مزیت رقابتی و از امکانات ضروری رقابت است. دسترسی سکوهای بزرگ به حجم عظیم اطلاعات شخصی و امتناع از دسترسی سکوهای کوچک به اطلاعات، امتناع از معامله و از مصادیق سوءاستفاده از موقعیت مسلط است. مقابله با سوءاستفاده سکوها از موقعیت مسلط، مستلزم دسترسی بیشتر سکوهای کوچک و متوسط به اطلاعات کاربران (به‌عنوان امکانات ضروری رقابت) است. یکی از راهکارها، شناسایی امکان انتقال اطلاعات شخصی است. برای مقابله با محدودیت‌های اعمال این حق (اعم از لزوم جلب رضایت کاربران، محدود بودن حق به اطلاعات شخصی، محددویت هدف و محدودیت ذخیره­سازی)، پیش‌بینی دامنه گسترده‌تری از اطلاعات و شرایطی برای انتقال اجباری اطلاعات در مقررات رقابتی برای تسهیل رقابت می‌تواند راهگشا باشد. https://clk.journals.pnu.ac.ir/article_12289_93737219008dfe7615400b24161eb50b.pdf